|
|
|
|
|
درباره TICKIT /استقرار نظام تضمين كيفيت نقطه عطفي در صنعت نرم افزار
بنگاه هاي اقتصادي كه در جوامع مختلف توليد كننده محصولات و خدمات گوناگون هستند در سال هاي نه چندان دور تمامي تلاش خود را متوجه كميت محصول و خدمت عرضه شده مي كردند و عامل كيفيت در سبد ارزش هاي مديريت از اولويت به مراتب پايين تري برخوردار بود . امروزه با فزوني يافتن سطح عرضه نسبت به تقاضا و افزايش تنوع خواست ها و نيازهاي مشتريان رعايت الزامات مشتري مداري و حركت بر مبناي نيازهاي مشخص مشتريان ، پيش شرط قطعي حضور در بازار غير انحصاري و نگهداري آن ميباشد . واحدهاي توليدي و خدماتي در جهت تحقق پيش شرط فوق راهي جز استقرار نظام هاي كنترل كيفيت و اعمال مديريت كيفيت بر فرآيندهاي مؤثر بر كيفيت كالا و خدمات عرضه شده توسط خود را ندارند. اين رويكرد در زمينه توليد و عرضه نرم افزار و ارائه خدمات نرم افزاري به لحاظ ويژگي هاي اين صنعت مستلزم دقت نظر بيشتر و رعايت تمهيدات ويژه است . زيرا در غيراينصورت شركت هاي ايراني بازار محدود داخلي را نيز در رقابت با رقباي خارجي كه با الزامات روز تجهيز هستند از دست خواهند داد. ضرورت شناخت دقيق نيازهاي مشتريان ، پيچيدگي فرآيندهاي توليد محصول نرم افزاري و لزوم اعمال تغييرات مداوم نيازها در جريان توليد و عرضه آنها ، پوشش تغييرات سريع و مداوم فن آوري اطلاعات در محصولات و... بسياري موارد ديگر ضرورت طرحريزي نظامي كه تضمين كننده كيفيت محصول و خدمت مورد نياز مشتري باشد را دو چندان مي نمايد . براي پاسخگويي به اين نياز مبرم حرفه در جهت حفظ و توسعه بازار داخلي و زمينه سازي حضور در بازارهاي هدف خارجي با مديريت انجمن شركت هاي انفورماتيك و مساعدت مالي شورايعالي انفورماتيك كشور و وزارت صنايع ، اقدامات اوليه استقرار اين نظام در شركت هاي نرم افزاري متقاضي صورت گرفته و نهايتا“ با اجراء موفقيت آميز اين برنامه ، شش شركت ايراني در زمينه توليد و عرضه نرم افزار موفق به اخذ گواهينامه بين المللي تضمين كيفيت موسوم به ISO9001/TICKIT گرديدند. اين رويداد به لحاظ برداشتن اولين گام هاي حرفه اي در جايگزين نمودن نظام توليد مهندسي به جاي توليد كارگاهي در شركت هاي نرم افزاري ايراني و نيز ايجاد همزباني با مشتريان و شركت هاي طرف همكاري خارجي و فراهم نمودن زمينه هاي بسط و توسعه فعاليت هاي شركت هاي داخلي ، نقطه عطفي در روند رشد كيفي صنعت نرم افزار كشور تلقي ميگردد . اهميت اين رويداد را ميتوان در برخي آمارها و ارقام واقعا“ موجود با دقت بيشتري جستجو كرد. در دنيا رويه هاي شناخته شده تضمين كيفيت در حوزه نرم افزار حدود 4 الي 5 مورد هستند كه نهايتا“ منشأ آنها به يكي از دو رويه معتبر ESI CMM با منشأ آمريكايي و يا ISO9001/TICKIT با منشأ اروپايي (انگليسي و سوئدي) مربوط ميشود . از هزاران شركت نرم افزاري فعال در عرصه جهاني ، مطابق آمار موثق قريب 1018 سازمان در ارتباط با 312 شركت تا نيمه سال 2001 ميلادي موفق به اخذ گواهينامه CMM شده اند و 1400 شركت نيز موفق به اخذ گواهينامه TICKIT گرديده اند . در منطقه خاورميانه صرفا“ تا قبل از موفقيت شركتهاي ايراني در اين زمينه 12 شركت موفق به دريافت گواهينامه بين المللي ISO9001/TICKIT شده بودند . شايان ذكر است كه اين رويكرد در آمريكا از سال 1984 و در اروپا از 1987 آغاز شده است . بدين معني كه در اروپا اولين نگارش استانداردهاي سري ISO9000 در سال 1987 كه بر مبناي استاندارد BS 5750 وزارت صنعت و تجارت انگلستان تدوين شده بود به عنوان مبناي تدوين استاندارد توليد نرم افزار مورد بررسي قرار گرفت و توافق گرديد كه با بكارگيري ISO9001 به عنوان بستر كلي اين رويكرد با اعمال برخي اصلاحات و تدقيق برخي ملاحظات ويژه صنعت نرم افزار ، ساز و كار و مباني لازم جهت ايفاء نقش طرف سوم به عنوان صادركننده گواهينامه تضمين كيفيت لحاظ گردد و به تدريج با عمق يافتن و اصلاح مداوم نتايج حاصله توسط UKAS و SWEDAC نهايتا“ رويه هاي TICKIT مدون گرديد . مطابق رويه هاي TICKIT ، هر شركت داراي خط مشي كيفيت ، طرح كيفيت ، رويه هاي مختلف جهت پوشش عناصر 20 گانه ISO با توجه به ويژگيهاي صنعت نرم افزار و مستندات پشتيبان مربوطه خواهد شد به گونه اي كه كل فرايند چرخه حيات توليد نرم افزار تحت پوشش رويه هاي مذكور قرار مي گيرد . بنابراين تعريف مساله و شناسايي نيازهاي مشتري ، تغييرات نيازها و اثرات تغييرات نياز در فرايند شناخت ، طراحي ، برنامه نويسي و آزمايش برنامه ها و سيستم و همچنين كنترل و مديريت ويرايش هاي مختلف نرم افزار عرضه شده به مشتري و... همگي تحت پوشش و كنترل قرار خواهند داشت مطابق رويه هاي TICKIT هر پروژه جديد مستلزم طرح ريزي مشخص جهت انجام آن خواهد بود . نيازمندي هاي نيروي انساني ، تجهيزات ، ابزارها ، روش هاي اجرايي ويژه ، آموزشهاي ويژه و... كلا“ مطابق پيش بيني هاي اوليه منعكس در رويه ها بايستي بررسي ، برآورد و تامين گردند . فرايند انجام فعاليت ها ، ارتباط بين افراد يك گروه و ارتباطات درون سازماني گروه با ديگران و يا ارتباط برون سازماني در ارتباط با پيمانكاران فرعي و مواردي از اين قبيل نيز همگي در اين رويه ها ديده شده اند . استقرار چنين نظامي اگرچه در ابتدا به لحاظ صرف زماني قريب 5/1 سال و نيز هزينه اوليه قابل توجه ، در شرايط فقدان حساسيت هاي متعارف بين المللي در بازار داخلي ممكن است با نگرش سطحي براي شركتهاي ايراني در كوتاه مدت توجيه فني و اقتصادي نداشته باشد ليكن با كمي ژرف نگري و توجه به صرفه جويي در هزينه هاي ناشي از فقدان نظام تضمين كيفيت در شركتها و مزاياي ناشي از برقراري الزامات انجام درست و كيفي كار با اتكاء به نظام توليد مهندسي و نيز جلب رضايت مشتريان براساس ساز و كارهاي تضمين كننده پاسخدهي مناسب و سريع به نيازهاي آنان در بلند مدت نه تنها توجيه اقتصادي خواهد داشت بلكه در عين حال امكان توسعه و بسط بازارهاي داخلي و حركت به سمت بازارهاي بين المللي را فراهم ميسازد . شرط قوام يافتن اين روند و فراگير شدن آن در سطح ساير شركتها و متقاضيان دريافت كالا و خدمات نرم افزاري ، مساعدت نهادهاي مؤثر بر انفورماتيك كشور به شركتهاي متقاضي ، درك حساسيت و اهميت موضوع از دريچه منافع مشتريان توسط خود آنها و همچنين تلاش مداوم شركتها در جهت حفظ و نگهداري و توسعه تدريجي استانداردهاي تضمين كيفيت ميباشد . TICKIT : Tick Information Technology SEI CMM : Software Engineering Institute Capability Maturity Model UKAS : United Kingdom Acerditation Service SWEDAC : Swedish Board for Accreditation and Conformity Assesment |
